خبر خبر

گفتگوي جذاب با اميرحسين رحيمي در هفتمين برنامه "مهمان هفته"
در انتظار جهش فوق العاده ايمني در فرودگاه؛ با يك پيش‌شرط!
مقوله ايمني در عرصه صنعت فرودگاهي كشورمان طي چند ماه اخبر با نقاط عطفي تاريخي روبه‌رو شده است و هنگامي كه اميرحسين رحيمي، سرپرست مديريت ايمني شركت فرودگاه‌ها و ناوبري هوايي ايران، در برنامه "مهمان هفته" لب به سخن گشود، مشخص شد كه مي‌توان منتظر وقوع جهشي فوق‌العاده در مبحث ايمني فرودگاه‌ها بود؛ البته با يك پيش‌شرط!

به‌گزارش روابط‌عمومي شركت فرودگاه‌ها و ناوبري هوايي ايران؛ هفتمين جلسه از مجموعه برنامه‌هاي "مهمان هفته" به مقوله ايمني اختصاص يافت و تشكيل شوراي عالي ايمني در اين شركت، بهانه‌اي شد تا اميرحسين رحیمي به عنوان هفتمين مدير روي صندلي مهمان هفته بنشيند و به سوالات خبرنگاران پرتال پاسخ دهد. رحيمي قرار بود بلافاصله پس از پايان يافتن اين برنامه به سومين جلسه شوراي عالي ايمني شركت فرودگاه‌ها و ناوبري هوايي ايران برود، جايي كه تقريبا تمامي مديران ارشد و چند تن از متخصصان مجرب اين حوزه در آن حضور داشتند. اين جلسه، يكي از نقاط عطفي است كه در تاريخ ايمني صنعت فرودگاهي شكل گرفته است و ديگر نقطه عطف نيز ابلاغ خط مشي ايمني به فرودگاه‌ها در بهمن ماه گذشته بود.

حالا رحيمي كه سال‌هاست در عرصه ايمني تجربه اندوخته و مديريت كرده است، از روند رو به رشد و اميدواركننده ايمني در شركت فرودگاه‌ها و ناوبري هوايي ايران و همچنين صنعت فرودگاهي سخن مي‌گويد و معتقد است كه مي‌توان منتظر ايجاد يك جهش در اين عرصه بود، البته به شرط اين كه منابع مادي و انساني لازم، فراهم شوند

با اين گزارش همراه بشويد و بخوانيد آنچه را در هفتمين برنامه مهمان هفته با حضور اميرحسين رحيمي، سرپرست مديريت ایمنی در لوکیشن این برنامه(سالن اجتماعات ساختمان ستاد) در حضور جمعي از علاقه‌مندان به مقوله ايمني برگزار شد.

ابتدا درباره مقوله ايمني، جايگاه و اهميت آن در صنعت هوانوردي توضيح دهيد.

ايمني در تمام دنيا و صنعت هوانوردي به عنوان يكي از مهمترين موضوعات استراتژيك براي هر كشور،‌ فرودگاه‌ها و ايرلاين‌ها به شمار مي‌آيد. بنابراين، ايكائو تاكيد زيادي بر ايمني دارد و براي آن چندين سند مجزا تهيه و تدوين كرده است.

البته سازمان جهاني ايكائو پس از ۵۰ سال و با بيش از ۲۵۰ سند در زمينه ايمني تاكنون نتوانسته است الزامات خالص ايمني در هوانوردي را ارايه دهد. ايكائو برنامه ۱۵ ساله براي ايمني تهيه كرده است تا رشد دو برابري پروازها در این مدت با ايمني نيز همگام شود. اكنون سخن از ايمني پيش‌گيرانه و پيش‌بينانه در ميان است و ايكائو كارگروه‌هايي براي پيش‌بيني خطرات در صنعت هوانوردي تشكيل داده تا بتواند در آينده اين خطرات را مهار كند.

تناسب ايمني فرودگاه‌هاي كشورمان با استانداردهاي جهاني چگونه است؟

استانداردها و توصيه‌هايي كه در انكس‌ها و اسناد ايكائو وجود دارند، منتج به توجه ويژه به مقوله ايمني شده است. در واقع، اگر در فرودگاهي استاندارد را رعايت كنيم، خروجي جز ايمني نخواهد داشت.

فراموش نكنيم كه مقوله ايمني در فرودگاه مربوط به عمليات يك پرواز است. از زماني كه موتور يك هواپيما روشن مي‌شود، پرواز مي‌كند، ارتفاع مي‌گيرد و در فرودگاه مقصد مي‌نشيند، بايد ايمني عمليات پرواز آن تامين شود. تمركز ايكائو تنها رعايت چند استاندارد نيست، بلكه صحبت از رويه و فرآيند يا به معناي دقيق‌تر نهادينه‌ كردن «فرهنگ ايمني» است.

سازمان جهاني ايكائو از مجموعه انكس‌هاي ۱،۸،۱۱،۱۳ و۱۴ سندي به نام انكس ۱۹ را تهيه كرده است. به اين ترتيب كشورها در عمليات پرواز بايد مجموعه‌اي از استانداردهاي پرواز را در نظر بگيرند كه همه آن در انكس ۱۹ آمده است.

مديريت ايمني شركت نيز در بخش‌هاي فرودگاه و ناوبري خدمات ارايه مي‌دهد. اكنون دغدغه ايكائو در آسمان نيست، زيرا سيستم‌هاي نظارتي به گونه‌اي است كه پروازها را كنترل مي‌كند و جايي براي دغدغه‌ وجود ندارد. ايكائو نخستين هدف خود در برنامه‌هاي جهاني را "ايمني باند" معرفي مي‌كند، زيرا بيشترين سوانح هوایی دنیا در حوزه باند صورت مي‌گيرد.

و پاسخ دقيق به سوال ما؟

بله. اكنون۵۴ فرودگاه زير نظر شركت فرودگاه‌ها و ناوبري هوايي ايران فعاليت مي‌كنند که با توجه به هدفی که ایکائو در ایمنی باند دنبال می‌کند٬ بنابراين شركت فرودگاه‌ها و ناوبري هوايي ايران بايد براي ايمني در این حوزه سرمايه‌گذاري كند، چراكه ايكائو و سازمان هواپيمايي كشوري فعاليت فرودگاه‌ها و عملكرد ما را رصد مي‌كنند. البته ما هم تلاش می‌کنیم طبق استانداردهاي جهاني حركت كنيم.

در يك بند از حكم انتصاب شما آمده است كه «پياده‌سازي مرحله‌اي سامانه مديريت ايمني(SMS)  براي پايش و بازنگري عملكردها، اصلاح عدم تطابق‌هاي مشاهده شده در مميزي‌ها و مرتفع نمودن خطرات شناسايي شده در حوزه‌هاي عمليات هوانوردي و فرودگاهي با اولويت فرودگاه‌هاي بين‌المللي.» تاكنون چه قدم‌هايي در اين راستا برداشته‌ايد؟ ايجاد و راه‌اندازي مركز عمليات ايمني(SOC) و تشكيل و راه‌اندازي كميته ايمني (SAG) از ديگر بندهاي حكم انتصاب جنابعالي است. لطفا توضيح دهيد.

بند يك مندرج در حكم انتصاب من، در حكم انتصاب همه مديران فرودگاهي وجود دارد، زيرا تمام مديران فرودگاه‌ها بايد سامانه مديريت ايمني را داشته باشند و من نيز در ستاد از طرف رئيس هيات مديره و مديرعامل شركت مامور مديريت ايمني شده‌ام. در حقيقت، مهمترين كار شركت فرودگاه‌ها و ناوبري هوايي ايران تا پايان سال ۲۰۱۷، پياده‌سازي سامانه مديريتي است و اين يك الزام از طرف سازمان هواپيمايي كشوری محسوب مي‌شود. در اسناد ايكائو براي پياده‌سازي سامانه مديريت ايمني حداقل ۵ سال در ۴ فاز درنظر گرفته شده است، اما در شرايط خوب، اين ۴ فاز طي ۱۲۲۵ روز انجام مي‌شود. همچنين طي ۱۰ سال گذشته اقدامات زيادي در زمينه ايمني فرودگاه‌هاي ايران صورت گرفته اما با توجه به رشد صنعت هوانوردي، اين تلاش‌ها كافي نبوده است.

در يكي از فازهاي پياده‌سازي SMS (SAFTY MANAGEMENT SYSTEM) بحث «خط مشي ايمني» مطرح است. ابلاغ پياده‌سازي اين طرح در بهمن‌ماه سال گذشته از سوي مديرعامل شركت صورت گرفت و آموزش‌هاي لازم در زمينه SMS هم تعليم داده شد، اما هنوز نتوانسته‌ايم وارد فازهاي اجرايي SMS شويم. اين فاز در شرايط عادي ۵ سال به طول مي‌انجامد. پياده‌سازي SMS در فرودگاه‌هاي بين‌المللي براي اخذ گواهینامه فرودگاهي يك الزام است و در شرايط مطلوب بيش از سه سال به طول نمي‌انجامد كه اين موضوع منوط به تامين منابع مالی و انساني است.

فراموش نكنيم كه ايمني چند فاز دارد. که  فاز یک تا سه آن در حقیقت مرحله انکار و پذیرش است اما در نهایت فاز چهارم به "ارتقاي ایمنی فرودگاه‌ها" می‌انجامد. اكنون ايمني فرودگاه‌هاي ايران در فازهای میانی قرار دارد. واقعيت اين است كه پياده‌سازي سامانه مديريت ايمني چون منتج به اخذ گواهينامه فرودگاهي مي‌شود، ايرلاين‌ها نسبت به اين موضوع تمركز و توجه بسياري دارند. همچنين ياتا اعلام كرده است كه در سال‌هاي ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ فرودگاه‌هايي كه گواهينامه فرودگاهي نداشته باشند، پروازي به آن اعزام نمي‌كند.

تشكيل شوراي عالي ايمني (SRC) اقدام بزرگي بود كه در تيرماه امسال صورت گرفت.  این شورا به‌طور کلی با چه هدفی شکل گرفته است؟

كشورهاي عضو ايكائو و ياتا مهمترين چالش براي پياده‌سازي و ايمني در دنيا را بحث «تعهد مديريت» مي‌دانند. خوشبختانه كاري كه دكتر مه‌آبادي مدیرعامل شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران در شهريورماه سال قبل انجام داد، موجب شد ايمني از دفتر استانداردهای فرودگاهی تفكيك شود و به شکل مستقل فعالیت کند.و این نشان از تعهد ایشان در حوزه ایمنی دارد. اهمیت ایمنی از دیدگاه ایشان به‌ اندازه‌یی است که در تیر ماه امسال اقدام به تشکیل شورای عالی مدیریت ایمنی با حضور افراد کلیدی در این حوزه نمود.

اكنون شاهد حضور افرادي خارج از سيستم فرودگاهي نظير كاپيتان خلبان اسماعيل جهانبخش يا افراد بازنشسته مانند عليرضا عسگري در اين مديريت هستيم. دليل آن چيست؟

تشكيل شوراي عالي ايمني بر اساس اسناد شوراي راهبردي است و در آن بايد افرادي حاضر باشند كه بتوانند درباره ايمني تصميمات كلان بگيرند. در حقيقت، افرادي كه قابليت تصميم‌گيري‌هاي كلان در حوزه ايمني را داشته باشند، عضو شوراي عالي مديريت ايمني هستند. از كاپيتان جهانبخش و مهندس عسکري نيز با هدف استفاده از تجارب و هم‌فركانس كردن ايمني در شوراي عالي مديريت ايمني با تصميم دكتر مه‌آبادي و پيشنهاد ما دعوت شد. در آينده نزديك شايد شاهد حضور مدعويني غير از اعضاي اين شورا باشيم. همچنين در تصويب آيين‌نامه‌هاي اين شورا نياز به حضور فرد حقوقي بود تا مصوبات مغاير با قانون نباشد. بنابراين در اين شورا دكتر معصومه ابراهيمي، عضو هيات مديره و مديركل دفتر حقوقي شركت هم حاضر شد. اين شورا با توجه به نوع چالشي كه دارد، مي‌تواند مهمانان جديدي را دعوت كند.

سال گذشته خط‌مشي ايمني شركت فرودگاه‌ها ابلاغ شد. از آن زمان تاكنون چه اقداماتي در اين باره صورت گرفته است؟

سازمان هواپيمايي كشوري در تمام مميزي‌ها از فرودگاه‌ها، نخستين يافته يا ايرادي كه مي‌گرفت، «نبود خط‌مشي ايمني در فرودگاه‌ها» بود. اگرچه در بحث سامانه مديريت ايمني كار زيادي انجام شده است، اما خط‌مشي بايد به گونه‌اي نوشته شود تا سيستم آناليز شده و مشکلات مشخص شوند. بنابراين تشخيص داديم كه خط‌مشي در اين بندها نوشته شود. ابلاغ خط‌مشي ايمني اتفاق خوبي بود، زيرا در گام نخست؛ اولين يافته‌هاي سازمان هواپيمايي كشوري، بهبود وضعيت موجود بود. در گام دوم؛ در بندهاي اين خط‌مشي به فرهنگ و آموزش ايمني پرداخته شد و براساس گام سوم نيز تمام مديران فرودگاهي در راستاي همين خط‌مشي مي‌توانند دوره‌هاي مورد نياز ايمني را برگزار كنند. در نتيجه در فرايند ايمني تسريع ايجاد شد كه هدف ما هم همين بود. البته خط مشي ايمني هر سال با توجه به وضعيت فرودگاه‌ها تغيير مي‌كند و ارتقا مي‌يابد.

درباره جمع‌آوري گزارش‌هاي ايمني در مركز عمليات ايمني چه اقداماتي انجام شده است؟

جمع‌آوري گزارش‌هاي ايمني يكي از بندهاي ابلاغي تشكيل مركز ايمني بود. ايكائو نيز به جمع‌آوري، آناليز و تبادل اطلاعات و گزارش‌ها تاكيد مي‌كند. به همين دليل، طرح ايجاد مركز عمليات ايمني را به اعضاي هيات مديره شركت فرودگاه‌ها و ناوبري هوايي ايران ارايه كرديم. در حقيقت، واقعيت ايمني "داده و اطلاعات" است و اين عوامل قلب ايمني‌اند. كار اصلي ايمني نيز كاهش مخاطرات و ريسك است.

ما همواره اصرار داريم كه اطلاعات مهمي را كه از سيستم و فرودگاه‌ها كسب مي‌كنيم، در اين مركز مانند عملكرد قلب در بدن انسان، پالايش كنيم و سپس چالش‌هاي فرودگاه در ايمني را به هيات مديره ارايه دهيم تا در برنامه‌هاي كلان و سالانه خود بگنجانند. در حال حاضر برای طرح ايجاد مركز عمليات ايمني اقدام قابل توجهی صورت نگرفته است. سيستم گزارشگیري داوطلبانه را براي پرسنل فرودگاهي، كارمندان و خلبان‌ها در پرتال ايجاد كرده‌ايم تا به ما گزارش دهند، اما فراموش نكنيم كه ايمني فرآيندي است كه بايد نهادينه شود. اميدواريم با تجهيز و تخصيص منابع و جمع‌آوري اطلاعات شاهد تصميم‌گيري‌هاي بزرگ در زمينه ايمني باشيم.

با توجه به تفکیک ایمنی از استانداردهاي فرودگاهی٬ آیا ساختار جدیدی برای واحد مدیریت ایمنی تعریف شده است؟

در مديريت ايمني هنوز ساختار تشكيل نشده است و كاركنان آن "مامور" هستند. اينك تمام مديران ما در فرودگاه‌ها پست‌هاي عملياتي دارند، اما پست ايمني ندارند. با تاكيد مدیرعامل شرکت فرودگاه‌ها ساختار جديد و فرآيند بنياديني را نوشته‌ايم. توجه داشته باشید ايمني فرآيندي پيش‌گيرانه و پيش‌بينانه است. ما در این بخش نياز به جذب مهندسان تحليل‌گر سيستم و فرآيند داريم در حقیقت ما نياز داريم به غير از پرسنل با تجربه، افرادي را به خدمت بگيريم كه فرآيند را بدانند و سيستم‌ها را تعريف كنند. البته از زمان تشكيل دفتر استانداردهاي فرودگاهي بحث جذب افراد كه كارشان اين مباحث باشد، وجود داشته است اما هنوز محقق نشده است. 

يكي از همكاران شما پرسيده است كه آيا "مديريت ايمني براي شركت فرودگاه‌ها و ناوبري هوايي ايران موقعيت استراتژيك هست يا خير؟"

تمامي مديران ارشد شركت فرودگاه‌ها خواستار مديريت ايمني هستند. در واقع، همين كه مديريت ايمني از دفتر استاندارد تفكيك شد و تحت نظارت مديرعامل درآمد، گوياي نيت و هدف استراتژيك مديريت ارشد در اين عرصه است. در ماه‌هاي گذشته از چند فرودگاه «مميزي ايمني» داشتيم كه گوياي تغيير نگاه مديريت به موضوع ايمني در فرودگاه‌هاست. در مميزي ايمني فرودگاه‌ها بايد نقش پاسخگويي مديران بيشتر پررنگ شود تا بتوانيم گام‌هاي بيشتري در مقوله ايمني برداريم.

سوال ديگر همكارانتان از شما، اين است كه "وضعيت فرودگاه‌هاي ايران نسبت به فرودگاه‌هاي منطقه و جهان چگونه است و اصلي‌ترين چالش سيستم مديريت ايمني در شركت فرودگاه‌ها چيست؟"

كشورهاي عضو سازمان جهاني ايكائو و كشورهاي منطقه در سامانه مديريت ايمني گام‌هاي بلندتري را برداشته‌اند و برخي از كشورها هم در فازهاي نخستين اين فرآيند قرار دارند، اما ايران به دليل حجم پروازهايي كه دارد، بايد در اين زمينه با شتاب بيشتري گام بردارد.

ايمني براي همه يك امر عقلايي است، اما درباره ايمني به عنوان باور قلبي و فرهنگ، كم كار شده است. مديران فرودگاهي بايد بدانند بالاترين مقام پاسخگو در زمينه ايمني هستند. در واقع، مدير يك فرودگاه در يك سانحه نخستين فرد پاسخگو است. اين موضوع بايد به قدري پررنگ شود كه به يكي از اصلي‌ترين دغدغه‌هاي هر مديري تبديل شود. همچنين سازمان هواپيمايي ايران نيز تاكيد مي‌كند كه در حوزه ايمني بايد به گونه‌اي رفتار كرد كه سيستم ورشكسته نشود، بلكه بايد به موضوعاتي پرداخته شود كه شدت خطر و ريسك در آن‌ها بالاست.

يكي ديگر از مخاطبان برنامه مهمان هفته پرسيده است كه "آيا تنها كارمندان مراقبت پرواز مي‌توانند مدير ايمني باشند و تنها متخصصان ايمني شركت، مراقبين پرواز هستند؟"

داکیومنت ۹۸۵۹ مرجع علمی در حوزه فعالیت ماست و همه مسايل در آن ديده شده است. در اين داکیومنت ترجيحا بيان نشده است كه از كارمندان مراقبت پرواز بايد بهره‌مند شد، بلكه يكي از صلاحيت‌ها اشراف بر عمليات پرواز است. چنين فردي بايد درباره عمليات و بررسي سانحه مطلب بداند. بنابراين حتما نبايد از كارمندان مراقبت پرواز باشد، هرچند كه از پيشترها شرايط چنين رخ داده است. در حقيقت، پرسنل عمليات بايد تفكر ايمني را كسب كنند و پرسنل حوزه ايمني نيز بايد تفكر عملياتي داشته باشند. ما تاكنون تجربه به‌كارگيري افرادی غیر از کارمندان مراقبت پرواز را نداشته‌ايم. در واقع، بعيد است افرادي كه مدرك ايمني داشته باشند، با گذراندن دوره‌هاي عملياتي نتوانند خواسته‌هاي دفتر ايمني را برآورده كنند.

از زماني كه به عرصه ايمني آمديد، بگوييد و اين كه اكنون چه چشم اندازي را در نظر گرفته‌ايد؟

روزي كه از مراقبت پرواز به سرپرستي مديريت ايمني شركت فرودگاه‌ها و ناوبري هوايي ايران منصوب شدم، بسيار رنجور بودم، زيرا از بخش سخت‌افزار به نرم‌افزار منتقل شدم و به نظرم آرزوهايم محدود شده بود، اما امروز يك فرد ناظر هستم. اكنون با فعاليت و نظارت همكارانم در مديريت ايمني٬ ايمني را تضمين مي‌كنيم و امروز مي‌توانيم ايمني را در مقياسي بزرگتر پياده كنيم. با توجه به پتانسیلی كه در مديران ايمني و ستادي ديده‌ام، اگر منابع مادي و انساني اين مديريت فراهم شود، قول مي‌دهم در يك سال آينده جهش فوق‌العاده‌اي در بحث ايمني فرودگاه‌ها داشته باشيم.

بايد يادآور شد كه ايمني فعاليتي نظارتي است و وجدان در آن بسيار مدنظر است. به نظرم ناظران ايمني در فرودگاه‌ها از لحاظ كاري و وجداني مسئوليت خطير و سنگيني را برعهده دارند.

با توجه به اینکه در حال حاضر ساختار سازمانی در حوزه مدیریت ایمنی وجود ندارد٬ چطور برای همکاران خود در این دفتر ایجاد انگیزه می‌‌کنید؟

اكنون ساختاری براي مديريت ايمني شركت وجود ندارد، اما من سعي كرده‌ام در كنار همكاران باشم و به گونه‌اي رفتار كنم كه انگيزه آن‌ها افزايش يابد. در مدت حضورم در اين بخش تلاش کردم تفكر ايمني را ميان آن‌ها تقويت كنم تا فعاليت آن‌ها به‌روز و از بروز سوانح هوايي در‌آينده جلوگيري شود. اين همكاران در اين مدت تجربه و اطلاعات خود را ارايه كرده‌اند، اما من نتوانسته‌ام زحمات آن‌ها را جبران كنم. بزرگترين خواسته همكاران ما در مديريت ايمني، تشكيل هر چه سريع‌تر ساختار اين بخش متناسب با شركت فرودگاه‌ها و ناوبري هوايي ايران است، زيرا مهمترين موضوع در رسيدگي به ايمني، تعريف جايگاه آن است. با توجه به حجم فعاليت تعريف‌شده براي مديريت ايمني در سازمان مديريت، مشخص خواهد شد كه اين بخش بايد تبديل به دفتر، اداره‌كل يا حتي معاونت شود. 

-------------------------------------
نظرات

اخبار مرتبط اخبار مرتبط

درج نظر درج نظر

تازه‌ترین اخبار تازه‌ترین اخبار

اطلاعیه ها اطلاعیه ها

گزارش تصویری گزارش تصویری