محفل انس با قرآن ویژه مدیران – روز شنبه ۹/۲/۹۶ محفل انس با قرآن ویژه مدیران – روز شنبه ۹/۲/۹۶

سیمای سوره حمد- اسامی سوره حمد (فاتحة الکتاب- سبع مثانی)

علت نامگذاری سوره حمد به نام فاتحة‌الکتاب چیست؟

جواب: با توجه به حدیث ثقلین که پیامبر(ص) فرمود: کتاب خدا یعنی مجموعه‌ای از نوشتار که بین دو جلد جمع شده است. لذا معلوم می‌شود که تمام قرآن از زمان حیات رسول خدا(ص) با املا رسول خدا(ص) بر امیرالمؤمنین علی(ع) و کتابت قرآن به خط امام علی(ع)، جمع‌آوری شده بود. به‌همین منظور فاتحة‌الکتاب یعنی سوره‌ای که قرآن(کتاب خدا) با آن سوره آغاز و گشایش می‌شود که همان سوره حمد است.

علت نامگذاری سوره حمد به سبع مثانی چیست؟

جواب: سبع یعنی هفت و مثانی یعنی 2تایی. سبع مثانی یعنی سوره‌ای که 7 آیه دارد و آن سوره حمد است. مثانی یعنی این سوره حمد دو بار نازل شده است. یک‌بار در مدینه و یکبار در مکه مکرمه.

مثانی یعنی اينكه در هر نماز دو بار سوره حمد خوانده می‌شود.( رکعت اول و دوم نماز)

خواص سوره حمد:

1-پیامبر(ص) فرمود: اگر 70 بار سوره حمد را بر مرده خواندید و زنده شد، تعجب نکنید. (بحارالانوار ج 92 ص257)

2-پیامبر خدا(ص) فرمود: سوره حمد بهترین سوره قرآن است.(بحارالانوار ج92 ص257)

3- پیامبر خدا(ص) فرمود: سوره حمد اساس قرآن است.

*سوره حمد تنها سوره‌ای است که بر هر مسلمانی واجب است روزانه آن را 10 بار در نمازهای یومیه بخواند و در صورت ترک عمدی سوره حمد در نماز، نماز باطل می‌شود.

محتوای سوره حمد:

1-خداوند و صفاتش

2-مسأله معاد

3-شناخت و درخواست رهروی در راه حق

4-قبول حاکمیت و ربوبیت خداوند

5-ابراز علاقه شخص مسلمان به راه اولیای خدا

6-اعلام برائت از غضب شدگان و ضالین

نکات و درس‌های تربیتی سوره حمد:

1-قطع امید از غیر خدا.

2- احساس مربوب و مملوک بودن.

3- احساس برقراری ارتباط بین خود و تمام هستی.

4- نمازگزار خود را مایه لطف خدا می‌بیند.

5-زدودن غفلت با گفتن مالک یوم‌الدین

6- تمام فرمانروایی‌ها در دنیا و آخرت از آن خداست.

7-زایل کردن غرور و ریا و شهرت‌طلبی از خود.

8-با گفتن ایاک نستعین از قدرت‌ها نمی‌ترسیم.

9-همه رفت‌ها به سمت خداست.

10- اعلام نیاز انسان به هدایت شدن در صراط مستقیم

11-صراط مستقیم چیست؟

12-مغضوب علیهم کیانند؟

13- ضالین چه کسانی هستند؟

محفل انس با قرآن ویژه مدیران – روز شنبه 96/2/16 محفل انس با قرآن ویژه مدیران – روز شنبه 96/2/16

تفسیر روایی سوره حمد

از امام حسن عسکری روایت است که هر کسی بسم الله را بخواند در حالی که:

1- به دوستی محمد(ص) و خاندان پاکش معتقد باشد

2-از اوامر و دستورات ایشان اطاعت کند

3-به ظاهر و باطنشان ایمان داشته باشد، خداوند در برابر حرفی از بسم الله (19حرف) است که تلاوت می‌کند به او حسنه‌ای خواهد بخشید که در حسنه از آن برایش از دنیا و آنچه که از انواع مال‌ها و خیرات در آن فراهم آمده بهتر است و هر کس به خواننده‌ای که بسم الله الرحمن الرحیم را بخواند، گوش فرا دهد، برای او نیز یک سوم از ثواب و پاداش آن قاری در نظر گرفته خواهد شد. پس شایسته است که هر یک از شما از این خیر که در اختیارش است تا حد توان بهره برد و آن را بیش از پیش قرائت کند و نباید که فرصت از دست برود زیرا که در آن صورت حسرت و داغ از دست رفتن آن فرصت بر دلهایتان باقی خواهد ماند. (تاويل آیات الظاهره فی فضایل العتره الطاهره)

محفل انس با قرآن ویژه مدیران – روز شنبه 96/2/30 محفل انس با قرآن ویژه مدیران – روز شنبه 96/2/30

ابوجعفربن بابویه در کتاب توحید به اسناد خود از حضرت صادق علیه السلام روایت کرده است که از آن جانب درباره تفسیر «بسم الله الرحَّمنِ الرَّحیمِ» سوال شد و آن حضرت فرمودند: منظور از «باء» جلال و شکوه خداوند و منظور از «سین» درخشش و نورانیت الهی و مراد از «میم» ملک و حکومت خداوند است! فرد پرسشگر گفت: از امام پرسیدم که منظور از [لفظ جلالهُ] «الله» چیست؟ و آن حضرت پاسخ داد: «الف» نعمت‌های خداوند بر خلقش می‌باشد و نیز نعمت[پذیرش] ولایت ما(اهل بیت) و«لام» پایبند نمودن خلق بر ولایت ماست! گفتم مقصود از «هاء» چیست؟ فرمود: خواری و ذلت برای هر آنکس که با محمد و آل محمد مخالفت کند. گفتم: «الرحَّمنِ» یعنی چه؟ گفت یعنی بخشندگی خداوند، همه مردم جهان را برمی‌گیرد. گفتم: «الرَّحیمِ» چه مفهومی دارد؟ پاسخ داد: یعنی خداوند فقط به مؤمنان که همانا فقط شیعیان آل محمد می‌باشند مهربان [و باگذشت] خواهد بود.

اختیاری یعنی اینکه مثلا حضرت اباالفضل (ع) را در مورد یک سری صفات  ویژگی‌های دیگری وصف  و مدح می‌کنیم مثل بلندقدی یا ابروان به‌هم پیوسته و ...  

حالا همه این‌ها را حضرت اباالفضل(ع) از غیرخدا گرفته مثلا از اجدادشان ارث برده است و این‌ها همه غیراحتیاری است یعنی دست خودش نیست. ولی وفاداری اختیاری است چون فاعل خودش است.

حالا در حمد اینگونه باید بگوییم که کمالات خدا از خودش و ذات خودش است و از غیر خودش نیست و ما باید اینگونه حمد خدا بکنیم که این نوع حمد فقط و فقط مخصوص خداست چون خدا دارای کمالات اختیاری است مثل جمال وجلال و ... که کسی به او نداده و خودش و خودش است.

مدح: هم برای توصیف کمال اختیاری است هم توصیف کمال غیراختیاری.

اختیاری یعنی اینکه مثلا حضرت ابوالفضل(ع) را در مورد یک سری صفات ویژگی‌های دیگری وصف و مدح می‌کنیم مثل بلندقدی یا ابروان به‌هم پیوسته و ...  

حالا همه این‌ها را حضرت ابوالفضل(ع) از غیرخدا گرفته مثلا از اجدادشان ارث برده است و این‌ها همه غیراحتیاری است یعنی دست خودش نیست. ولی وفاداری اختیاری است چون فاعل خودش است.

حالا در حمد اینگونه باید بگوییم که کمالات خدا از خودش و ذات خودش است و از غیر خودش نیست و ما باید اینگونه حمد خدا بکنیم که این نوع حمد فقط و فقط مخصوص خداست چون خدا دارای کمالات اختیاری است مثل جمال و جلال و ... که کسی به او نداده و خودش و خودش است.

محفل انس با قرآن ویژه مدیران – روز شنبه 96/2/23 محفل انس با قرآن ویژه مدیران – روز شنبه 96/2/23

تفسیر روایی سوره حمد

از تفسیر نور آقای قرائتی ص12-13 و14:

1- بسم الله الرحمن الرحیم سرآغاز کتاب قرآن است در تمام سوره‌ها آمده است.

2- سرلوحه کار و عمل همه انبیاء قرار داشت.

3- وقتی کشتی نوح(ع) در میان امواج طوفان به راه افتاد نوح به یارانش گفت: سوار کشتی شوید. بسم الله مجریها و مرسیها (سوره هود آیه 41) یعنی حرکت و توقف این کشتی بنام خداست.

4- حضرت سلیمان(ع) نیز وقتی ملکه سبا را به ایمان به خدا فراخواند، دعوتنامه خود را با جمله بسم‌الله الرحمن الرحیم شروع کرد.(سوره نمل آیه 30) اِنَّهُ لمن سلیمان و اِنَّه بسم الله ..

5- امام علی(ع) به شخصی که آیه بسم‌الله را می‌نوشت فرمود: جَوِّدها (آنرا نیکو بنویس)

6- امام علی(ع) فرمود: بسم الله مایه برکت و ترک آن موجب نافرمانی است.

7- سفارش شده که هر کاری را با بسم‌الله شروع کنید.(در روایات شیعه و سنی از پیامبر(ص) آمده است.) مَنِ ابتَدَأ بغیرِ بسم‌الله فَهُوَ اَبتَر هر کار معتبری با بسم‌الله شروع نشود ناقص است و به آخر نمی‌رسد.

8- حتی اگر حیوانی ذبح می‌شود، باید بسم‌الله گفت؛ در غیر این صورت مصرف آن گوشت حرام است. در واقع، خوراک انسان‌های موحد و هدفمند باید جهت‌دار باشد.

9- در روایات آمده که اگر کسی بسم‌الله را برای اولین بار به کودکی یاد بدهد، تا مادامی که آن بسم‌الله توسط آن شخص خوانده می‌شود، پاداش به یاددهنده بسم‌الله داده خواهد شد.(برهان ج1 ص43)

10- به اعتقاد اهل بیت علیهم‌السلام که صدها سال سابقه بر سایر رهبران فقهی مذاهب دیگر دارند و در قرآن نیز پاکی و عصمت اهل‌بیت(ع) ذکر و بیان شده است.(سوره احزاب) بسم الله الرحمن الرحیم آیه‌ای مستقل و جزء قرآن است.

حالا در بین اهل سنت (در مُسند احمد ج3 ص177 و ج4 ص75) 16 دلیل آمده که بسم الله جزء سوره است.

11- در مستدرک حاکم آمده است که روزی معاویه در نماز بسم‌الله نگفت مردم به او اعتراض کردند و گفتند: اَسَرَقت اَو نَسيتَ.(آیا بسم‌الله الرحمن الرحیم را فراموش کردی یا دزدی؟)

12- امام باقر(ع) درباره کسانی که آیه بسم‌الله را در نماز نمی‌خوانند و یا جزء سوره نمی‌دانند می‌فرمایند: سَرَقوُا اَکرَمَ ایِةٍ (با کرامت‌ترین آیه قرآن را سرقت کردند.)